จากการขุดค้นทางโบราณคดีในระยะเวลา ๒๐ ปีที่ผ่านมา ได้พบแหล่งอารยธรรมสมัยก่อน ประวัติศาสตร์ ในประเทศไทยที่สำคัญหลายแห่ง เช่น ที่บ้านเก่า จังหวัดกาญจนบุรี และที่บ้านเชียง จังหวัดอุดรธานี ได้มีการพิสูจน์กันว่า โครงกระดูก เครื่องใช้ เครื่องปั้นดินเผาเขียนลายสีมีอายุเก่าแก่ถึง 4,000 – 5,000 ปีมาแล้ว จึงเกิดปัญหาว่ามนุษย์ชาติใด เผ่าใดอาศัยอยู่แถบนั้น และมีความสัมพันธ์ เกี่ยวโยงกับชนชาติไทยในปัจจุบันนี้หรือไม่และอย่างใด ผลของการขุดค้นทางโบราณคดีดังกล่าว ทำให้เกิด แนวความคิดใหม่ว่าชนชาติไทยอาจมีถิ่นกำเนิดอยู่ในดินแดนแถบนี้มาก่อน โดยมิได้อพยพโยกย้ายมาจาก ที่ใดก็ได้

คอริช เวลส์ เป็นนักวิชาการตะวันตกคนแรกที่เสนอสมมติฐานว่า ถิ่นเดิมของชนชาติไทย อยู่บริเวณประเทศไทยปัจจุบัน โดยอาศัยหลักฐานจากกะโหลกศีรษะที่ขุดได้จากตำบลพงตึก จังหวัดกาญจนบุรีที่มีอายุราวต้นคริสต์ศตวรรษ ซึ่งเวลส์เห็นว่ามีลักษณะใกล้เคียงกับกะโหลกศีรษะ ของคนไทยปัจจุบัน

พอล เบเนดิกต์ (Paul Benedict) นักวิชาการชาวสหรัฐอเมริกา ชนชาติไทยน่าจะอยู่ใน ดินแดนประเทศไทยปัจจุบันในราว 4,000 – 3,000 ปีมาแล้ว จากนั้นมีพวกตระกูลมอญ เขมร อพยพ มาจากอินเดียเข้าสู่แหลมอินโดจีนได้ผลักดันให้คนไทยกระจัดกระจายไปหลายทาง โดยกลุ่มหนึ่ง อพยพไปทางตอนใต้ของจีนในปัจจุบัน ต่อมาถูกจีนผลักดันจึงถอยร่นลงไปอยู่ในเขตรัฐอัสสัม ฉาน ลาว ไทย ตังเกี๋ย ดังนั้นจึงมีกลุ่มชนที่พูดภาษาไทยกระจัดกระจายอยู่ทั่วไป ค้นคว้าโดยอาศัยหลักฐานทาง ภาษาศาสตร์ โดยเชื่อว่า ผู้คนที่อยู่บริเวณคาบสมุทรอินโดจีนย่อมมาจากบรรพบุรุษเดียวกัน โดยยอม รับว่าภาษาไทยเป็นภาษาที่ใหญ่ ภาษาหนึ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ศาสตราจารย์นายแพทย์สุด แสงวิเชียร ผู้เชี่ยวชาญด้านกายวิภาคศาสตร์ ดินแดนประเทศไทย น่าจะเป็นที่อยู่ของบรรพบุรุษคนไทยมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์หนังสือเรื่อง “ก่อนประวัติศาสตร์ของ ประเทศไทย” โดยศึกษาเปรียบเทียบโครงกระดูกของมนุษย์ยุคหินใหม่ จำนวน 37 โครงที่คณะสำรวจ ไทย – เดนมาร์ก ขุดพบบริเวณแม่น้ำแคว ในจังหวัดกาญจนบุรี ผลการศึกษาพบว่า โครงกระดูกมนุษย์ของ ยุคหินใหม่ มีลักษณะเหมือนโครงกระดูกของคนไทยในปัจจุบัน

ศาสตราจารย์ชิน อยู่ดี ผู้เชี่ยวชาญทางโบราณคดี ได้เสนอผลงานเรื่อง “สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ในประเทศไทย” พื้นที่ซึ่งเป็นดินแดนประเทศไทยในปัจจุบันมีร่องรอยของผู้คนอาศัยอยู่มาตั้งแต่ ยุคหินเก่า ยุคหินกลาง ยุคหินใหม่ ยุคโลหะและเข้าสู่ยุคประวัติศาสตร์ เนื่องจากแต่ละยุคได้แสดงความสืบเนื่องทาง วัฒนธรรมของคนไทยจนถึงปัจจุบัน เช่น ประเพณีการฝังศพ เครื่องใช้เกี่ยวกับการเกษตร คนไทยมีถิ่นกำเนิดอยู่ในบริเวณประเทศไทยในปัจจุบัน

นอกจากนี้ ยังมีผู้เสนอความเห็นว่าคนไทยอยู่ บนแผ่นดินไทยตั้งแต่เริ่มแรกคือ นายสุจิตต์ วงษ์เทศ ในหนังสือ คนไทยอยู่ที่นี่ โดยใช้เหตุผลด้านการ พัฒนาการทางสังคมและวัฒนธรรมที่สืบทอดกันมาตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบันเป็นหลักฐานสนับสนุน

แนวความคิดนี้มี นักวิชาการหลายท่านพยายามนำหลักฐานทางด้านโบราณคดี และเอกสาร มาพิสูจน์ให้เห็นจริงว่าคนไทยน่าจะ อยู่บริเวณนี้มาก่อน บางคนถือว่าบ้านเชียงก็เป็นคนไทย แต่ยังไม่มีผู้ใดเคยพิสูจน์ว่าวัฒนธรรมของมนุษย์ก่อน ประวัติศาสตร์ที่บ้านเชียงหรือแหล่งโบราณคดีในประเทศไทยเหมือนกับวัฒนธรรมของคนไทยในปัจจุบัน เหมือนกันหรือต่างกันอย่างไร จึงต้องหาหลักฐานเพื่อสนับสนุนแนวคิดให้ชัดเจนและน่าเชื่อถือได้มากกว่านี้